Al-Qalam

نٓ ۚ وَٱلْقَلَمِ وَمَا يَسْطُرُونَ

Noon walqalami wama yasturoon

Nun! And olsun qələmə və (mələklərin) yazdıqlarına (yaxud lövhi-məhfuzda yazılanlara) ki,

مَآ أَنتَ بِنِعْمَةِ رَبِّكَ بِمَجْنُونٍ

Ma anta biniAAmati rabbika bimajnoon

Sən (ya Rəsulum!) Rəbbinin ne’məti sayəsində divanə deyisən!

وَإِنَّ لَكَ لَأَجْرًا غَيْرَ مَمْنُونٍ

Wa-inna laka laajran ghayra mamnoon

Və həqiqətən, səni minnətsiz (tükənmək bilməyən) mükafat gözləyir!

وَإِنَّكَ لَعَلَىٰ خُلُقٍ عَظِيمٍ

Wa-innaka laAAala khuluqin AAatheem

Şübhəsiz ki, sən böyük bir əxlaq üzərindəsən!

فَسَتُبْصِرُ وَيُبْصِرُونَ

Fasatubsiru wayubsiroon

(Tezliklə) sən də görəcəksən, onlar da görəcəklər,

بِأَييِّكُمُ ٱلْمَفْتُونُ

Bi-ayyikumu almaftoon

Hansınızın divanə olduğunu!

إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ بِمَن ضَلَّ عَن سَبِيلِهِۦ وَهُوَ أَعْلَمُ بِٱلْمُهْتَدِينَ

Inna rabbaka huwa aAAlamu biman dallaAAan sabeelihi wahuwa aAAlamu bilmuhtadeen

Həqiqətən, sənin Rəbbin öz yolundan çıxanları da, doğru yoldan olanları da ən gözəl tanıyandır!

فَلَا تُطِعِ ٱلْمُكَذِّبِينَ

Fala tutiAAi almukaththibeen

Elə isə (ya Peyğəmbər! Allahın ayələrini) yalan sayanlara itaət etmə!

وَدُّوا۟ لَوْ تُدْهِنُ فَيُدْهِنُونَ

Waddoo law tudhinu fayudhinoon

(Müşriklər) istərdilər ki, sən onlara yumşaqlıq göstərəsən, onlar da sənə yumşaqlıq göstərsinlər! (Sən onların bütləri barəsində pis söz deməyəsən, onlar da sənə əziyyət verməsinlər və ya sən onların bütlərinə tapınasan, onlar da sənin Allahına ibadət etsinlər!)

وَلَا تُطِعْ كُلَّ حَلَّافٍ مَّهِينٍ

Wala tutiAA kulla hallafinmaheen

(Ya Peyğəmbər!) İtaət etmə (yalan yerə) hər and içənə, alçağa;

هَمَّازٍ مَّشَّآءٍۭ بِنَمِيمٍ

Hammazin mashsha-in binameem

Qeybət edənə, söz gəzdirənə;

مَّنَّاعٍ لِّلْخَيْرِ مُعْتَدٍ أَثِيمٍ

MannaAAin lilkhayri muAAtadin atheem

Xeyrə mane olana, (zülm etməkdə) həddi aşana, günaha batana;

عُتُلٍّۭ بَعْدَ ذَٰلِكَ زَنِيمٍ

AAutullin baAAda thalika zaneem

Daş ürəkliyə, (anlamaza və eyni zamanda) əsli-nəsəbi bilinməyən haramzadaya -

أَن كَانَ ذَا مَالٍ وَبَنِينَ

An kana tha malinwabaneen

O, mal-dövlət, oğul-uşaq sahibi olsa belə!

إِذَا تُتْلَىٰ عَلَيْهِ ءَايَـٰتُنَا قَالَ أَسَـٰطِيرُ ٱلْأَوَّلِينَ

Itha tutla AAalayhi ayatunaqala asateeru al-awwaleen

Ayələrimiz ona oxunduğu zaman o: “(Bunlar) qədimlərin əfsanələridir!” – dedi.

سَنَسِمُهُۥ عَلَى ٱلْخُرْطُومِ

Sanasimuhu AAala alkhurtoom

Biz (tezliklə) onun burnuna damğa basacağıq!

إِنَّا بَلَوْنَـٰهُمْ كَمَا بَلَوْنَآ أَصْحَـٰبَ ٱلْجَنَّةِ إِذْ أَقْسَمُوا۟ لَيَصْرِمُنَّهَا مُصْبِحِينَ

Inna balawnahum kamabalawna as-haba aljannati ith aqsamoolayasrimunnaha musbiheen

Biz vaxtilə o bağ sahiblərini imtahana çəkdiyim kimi, bunları da (Məkkə mürşiklərini də) imtahana çəkdik. O vaxt (o bağ sahibləri) səhər açılanda (onun meyvələrini) mütləq dərəcəklərinə and içmişdilər.

وَلَا يَسْتَثْنُونَ

Wala yastathnoon

Və heç bir istisna yeri də qoymamışdılar (inşallah deməmişdilər).

فَطَافَ عَلَيْهَا طَآئِفٌ مِّن رَّبِّكَ وَهُمْ نَآئِمُونَ

Fatafa AAalayha ta-ifunmin rabbika wahum na-imoon

Onlar yuxuda ikən (ya Peyğəmbər!) sənin Rəbbindən o bağa bir bəla gəldi.

فَأَصْبَحَتْ كَٱلصَّرِيمِ

Faasbahat kassareem

Və o (yanıb) qapqara qaraldı (külə döndü).

فَتَنَادَوْا۟ مُصْبِحِينَ

Fatanadaw musbiheen

Onlar səhər qalxıb bir-birini belə səslədilər:

أَنِ ٱغْدُوا۟ عَلَىٰ حَرْثِكُمْ إِن كُنتُمْ صَـٰرِمِينَ

Ani ighdoo AAala harthikum inkuntum sarimeen

Əgər (məhsul) yığacaqsınızsa, bağınıza tez gedin!”

فَٱنطَلَقُوا۟ وَهُمْ يَتَخَـٰفَتُونَ

Fantalaqoo wahum yatakhafatoon

Nəhayət, yola düşdülər, (yol boyu) bir-birinə xəlvətcə belə deyirdilər:

أَن لَّا يَدْخُلَنَّهَا ٱلْيَوْمَ عَلَيْكُم مِّسْكِينٌ

An la yadkhulannaha alyawmaAAalaykum miskeen

“(Elə edin ki) bu gün orada yanınıza heç bir yoxsul soxulmasın!”

وَغَدَوْا۟ عَلَىٰ حَرْدٍ قَـٰدِرِينَ

Waghadaw AAala hardin qadireen

Onlar (yoxsulları) bağa buraxmağa qadir olacaqlarını güman edərək erkən getdilər. [Və ya: Onlar gücləri yetdiyi halda (yoxsulları) yardımdan məhrum etməkdən ötrü sübh tezdən yola düzəldilər]

فَلَمَّا رَأَوْهَا قَالُوٓا۟ إِنَّا لَضَآلُّونَ

Falamma raawha qalooinna ladalloon

(Bağı) bu vəziyyətdə (yanıb külə dönmüş) gördükdə dedilər: “Yəqin ki, (yolumuzu) azmışıq!

بَلْ نَحْنُ مَحْرُومُونَ

Bal nahnu mahroomoon

Xeyr, biz (bağımızın bərəkətindən) məhrum olmuşuq!”

قَالَ أَوْسَطُهُمْ أَلَمْ أَقُل لَّكُمْ لَوْلَا تُسَبِّحُونَ

Qala awsatuhum alam aqul lakumlawla tusabbihoon

Onların ən ağıllısı (və insaflısı) dedi: “Məgər mən sizə (Allahı) həmd-səna ilə təqdis etməli olduğunuzu demədimmi?!”

قَالُوا۟ سُبْحَـٰنَ رَبِّنَآ إِنَّا كُنَّا ظَـٰلِمِينَ

Qaloo subhana rabbinainna kunna thalimeen

Onlar: “Rəbbimiz pakdır, müqəddəsdir! Həqiqətən, biz zalım idik!” – dedilər.

فَأَقْبَلَ بَعْضُهُمْ عَلَىٰ بَعْضٍ يَتَلَـٰوَمُونَ

Faaqbala baAAduhum AAala baAAdinyatalawamoon

Onlar bir-birini danlamağa başladılar.

قَالُوا۟ يَـٰوَيْلَنَآ إِنَّا كُنَّا طَـٰغِينَ

Qaloo ya waylana innakunna tagheen

Və dedilər: “Vay halımıza! Biz azğınlıq (tüğyan) edirdik.

عَسَىٰ رَبُّنَآ أَن يُبْدِلَنَا خَيْرًا مِّنْهَآ إِنَّآ إِلَىٰ رَبِّنَا رَٰغِبُونَ

AAasa rabbuna an yubdilanakhayran minha inna ila rabbina raghiboon

Ola bilsin ki, Rəbbimiz (tövbəmizi qəbul buyurub) onun əvəzinə bizə daha yaxşısını versin. Biz Rəbbimizdən (bizi bağışlamasını, bizə mərhəmət əta etməsini) diləyirik!”

كَذَٰلِكَ ٱلْعَذَابُ ۖ وَلَعَذَابُ ٱلْـَٔاخِرَةِ أَكْبَرُ ۚ لَوْ كَانُوا۟ يَعْلَمُونَ

Kathalika alAAathabu walaAAathabual-akhirati akbaru law kanoo yaAAlamoon

(Dünyadakı) əzab belədir. Şübhəsiz ki, axirət əzabı daha şiddətlidir. Kaş biləydilər!

إِنَّ لِلْمُتَّقِينَ عِندَ رَبِّهِمْ جَنَّـٰتِ ٱلنَّعِيمِ

Inna lilmuttaqeena AAinda rabbihim jannatiannaAAeem

Həqiqətən, Allahdan qorxub pis əməllərdən çəkinənləri Rəbbi yanında Nəim cənnətləti gözləyir!

أَفَنَجْعَلُ ٱلْمُسْلِمِينَ كَٱلْمُجْرِمِينَ

AfanajAAalu almuslimeena kalmujrimeen

Məgər Biz müsəlmanları kafirlərlə eynimi tutacağıq?!

مَا لَكُمْ كَيْفَ تَحْكُمُونَ

Ma lakum kayfa tahkumoon

(Ey kafirlər! Siz dünyada yoxsul mö’minlərdən var-dövlətcə üstün olduğunuz kimi, axirətdə də onlardan üstün olacağınızı, yaxud ən azı onlarla eyni olacağınızı iddia edirsiniz). Sizə nə olub, necə mühakimə yürüdürsünüz?

أَمْ لَكُمْ كِتَـٰبٌ فِيهِ تَدْرُسُونَ

Am lakum kitabun feehi tadrusoon

Yoxsa (Allahdan nazil olmuş) bir kitabınız vardır ki, (bunları) orada oxuyursunuz?!

إِنَّ لَكُمْ فِيهِ لَمَا تَخَيَّرُونَ

Inna lakum feehi lama takhayyaroon

Yaxud orada bəyənib seçdiyiniz hər şeyin sizin olacağı yazılmışdır?!

أَمْ لَكُمْ أَيْمَـٰنٌ عَلَيْنَا بَـٰلِغَةٌ إِلَىٰ يَوْمِ ٱلْقِيَـٰمَةِ ۙ إِنَّ لَكُمْ لَمَا تَحْكُمُونَ

Am lakum aymanun AAalayna balighatunila yawmi alqiyamati inna lakum lama tahkumoon

Və ya hökm edib istədiklərinizin sizin olacağınıza dair Bizdən qiyamət gününədək davam edəcək əhd almısınız?!

سَلْهُمْ أَيُّهُم بِذَٰلِكَ زَعِيمٌ

Salhum ayyuhum bithalika zaAAeem

(Ya Peyğəmbər!) Onlardan soruş ki, hansı biri buna zamindir?

أَمْ لَهُمْ شُرَكَآءُ فَلْيَأْتُوا۟ بِشُرَكَآئِهِمْ إِن كَانُوا۟ صَـٰدِقِينَ

Am lahum shurakao falya/too bishuraka-ihimin kanoo sadiqeen

Yoxsa onların (axirətdə müsəlmanlardan üstün və ya onlarla eyni olacaqları barədəki iddialarını təsdiq edən) şərikləri vardır?! Əgər doğru deyirlərsə, qoy şəriklərini gətirsinlər!

يَوْمَ يُكْشَفُ عَن سَاقٍ وَيُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ فَلَا يَسْتَطِيعُونَ

Yawma yukshafu AAan saqin wayudAAawnaila assujoodi fala yastateeAAoon

İş çətinləşəcəyi (baldırlar açılacağı,lüt-üryan vəziyyətdə qiyamətə gedəcəkləri, qiyamət bütün dəhşəti ilə görünəcəyi, həqiqət aşkar olacağı) və səcdəyə (namaza) də’vət olunacaqları gün onlar (səcdə etməyə) qadir olmayacaqlar.

خَـٰشِعَةً أَبْصَـٰرُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ۖ وَقَدْ كَانُوا۟ يُدْعَوْنَ إِلَى ٱلسُّجُودِ وَهُمْ سَـٰلِمُونَ

KhashiAAatan absaruhumtarhaquhum thillatun waqad kanoo yudAAawna ilaassujoodi wahum salimoon

Gözləri zəlilcəsinə yerə dikiləcək, özlərini də zillət bürüyəcəkdir. Halbuki onlar (dünyada) sağlam olduqları ikən səcdəyə də’vət olunurdular.

فَذَرْنِى وَمَن يُكَذِّبُ بِهَـٰذَا ٱلْحَدِيثِ ۖ سَنَسْتَدْرِجُهُم مِّنْ حَيْثُ لَا يَعْلَمُونَ

Fatharnee waman yukaththibubihatha alhadeethi sanastadrijuhum min haythula yaAAlamoon

(Ya Peyğəmbər!) Artıq bu kəlamı (Qur’anı) yalan sayanları Mənə tapşır. Biz onları özləri də bilmədən tədriclə əzaba giriftar edərik.

وَأُمْلِى لَهُمْ ۚ إِنَّ كَيْدِى مَتِينٌ

Waomlee lahum inna kaydee mateen

Onlara (daha çox günaha batmaq üçün bir müddət) möhlət verərəm. Həqiqətən Mənim əzabım dözülməz dərəcədə şiddətlidir.

أَمْ تَسْـَٔلُهُمْ أَجْرًا فَهُم مِّن مَّغْرَمٍ مُّثْقَلُونَ

Am tas-aluhum ajran fahum min maghraminmuthqaloon

Yoxsa sən (risaləti təbliğ etmək müqabilində) onlardan ücrət (muzd) istəyirsən və onlar ağır borc yükü altında qalıblar?!

أَمْ عِندَهُمُ ٱلْغَيْبُ فَهُمْ يَكْتُبُونَ

Am AAindahumu alghaybu fahum yaktuboon

Yoxsa qeyb (lövhi-məhfuz) yanlarındadır və onlar (səninlə mübahisə etdikləri məsələləri, qiyamət günü kafirlərin Allah yanında mö’minlərdən üstün olacağını oradan öyrənib) yazırlar?!

فَٱصْبِرْ لِحُكْمِ رَبِّكَ وَلَا تَكُن كَصَاحِبِ ٱلْحُوتِ إِذْ نَادَىٰ وَهُوَ مَكْظُومٌ

Fasbir lihukmi rabbikawala takun kasahibi alhooti ith nadawahuwa makthoom

(Ya Rəsulum!) Sən öz Rəbbinin hökmünə səbr et və balıq sahibi (Yunis peyğəmbər) kimi olma (risaləti təbliğ etməyi yerə qoyma). O zaman o, (balığın qarnında) qəm-kədər içində boğularaq (Rəbbinə) dua etmişdi.

لَّوْلَآ أَن تَدَٰرَكَهُۥ نِعْمَةٌ مِّن رَّبِّهِۦ لَنُبِذَ بِٱلْعَرَآءِ وَهُوَ مَذْمُومٌ

Lawla an tadarakahu niAAmatunmin rabbihi lanubitha bilAAara-i wahuwa mathmoom

Əgər Rəbbindən ona bir mərhəmət (ne’mət) yetişməsəydi, o, məzəmmət olunaraq quru yerə (səhraya) atılacaqdı.

فَٱجْتَبَـٰهُ رَبُّهُۥ فَجَعَلَهُۥ مِنَ ٱلصَّـٰلِحِينَ

Fajtabahu rabbuhu fajaAAalahumina assaliheen

Amma (tövbə etdikdən sonra) Rəbbi onu (Öz bəndələri içərisində) seçdi və salehlərdən (peyğəmbərlərdən) etdi.

وَإِن يَكَادُ ٱلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لَيُزْلِقُونَكَ بِأَبْصَـٰرِهِمْ لَمَّا سَمِعُوا۟ ٱلذِّكْرَ وَيَقُولُونَ إِنَّهُۥ لَمَجْنُونٌ

Wa-in yakadu allatheenakafaroo layuzliqoonaka bi-absarihim lamma samiAAooaththikra wayaqooloona innahu lamajnoon

(Ya Peyğəmbər!) Həqiqətən, kafirlər Qur’anı eşitdikləri zaman (sənə olan həsədlərindən və qəzəblərindən dolayı) az qala səni gözləri ilə yeyələr. Onlar (sənin barəndə): “O divanədir!” – deyirlər.

وَمَا هُوَ إِلَّا ذِكْرٌ لِّلْعَـٰلَمِينَ

Wama huwa illa thikrunlilAAalameen

Halbuki bu (Qur’an) aləmlərə (insanlara və cinlərə) ancaq bir öyüd-nəsihətdir! (Onun nazil olduğu kimsə heç vaxt divanə ola bilməz!)