Al-Muddaththir

يَـٰٓأَيُّهَا ٱلْمُدَّثِّرُ

Ya ayyuha almuddaththir

Ий тышкы киеме илә бөркәнгән пәйгамбәр!

قُمْ فَأَنذِرْ

Qum faanthir

Торгыл, кешеләрне Аллаһ ґәзабы белән куркыт! Мухәммәд г-м җир белән күк арасында тәхеткә утырган Җәбраил фәрештәне күреп курыкты, тиз генә өенә кайтып ятты һәм Хәдиҗәгә тышкы киемнәре белән капларга кушты. Шул вакыт Җәбраил ошбу сүрәнен, аятьләрен китерә башлады. Бу сүрә икенче иңгән сүрәдер.

وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ

Warabbaka fakabbir

Раббыңны зурлап тәкбир әйт.

وَثِيَابَكَ فَطَهِّرْ

Wathiyabaka fatahhir

Вә киемеңне нәҗәсәттән пакь кыл.

وَٱلرُّجْزَ فَٱهْجُرْ

Warrujza fahjur

Аллаһуның ачуына илтә торган эшләрне ташла.

وَلَا تَمْنُن تَسْتَكْثِرُ

Wala tamnun tastakthir

Кешегә бернәрсә бирсәң аннан күбрәкне өмет итеп бирмә.

وَلِرَبِّكَ فَٱصْبِرْ

Walirabbika fasbir

Вә Раббың ризасы өчен кәферләрнең дошманлыгына сабыр ит, чыда!

فَإِذَا نُقِرَ فِى ٱلنَّاقُورِ

Fa-itha nuqira fee annaqoor

Әгәр кыямәт өчен сур өрелсә.

فَذَٰلِكَ يَوْمَئِذٍ يَوْمٌ عَسِيرٌ

Fathalika yawma-ithin yawmunAAaseer

Менә шул көн каты көндер.

عَلَى ٱلْكَـٰفِرِينَ غَيْرُ يَسِيرٍ

AAala alkafireena ghayruyaseer

Кәферләргә җиңеллеге юк авыр көндер.

ذَرْنِى وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيدًا

Tharnee waman khalaqtu waheeda

Мин халык кылган бер кеше белән Мине ялгызымны гына куй.

وَجَعَلْتُ لَهُۥ مَالًا مَّمْدُودًا

WajaAAaltu lahu malan mamdooda

Мин аңа төрле-төрле күп мал бирдем.

وَبَنِينَ شُهُودًا

Wabaneena shuhooda

Вә үзе янында гына тора торган балалар бирдек, ягъни аталары бай булгач, балалары сәүдә белән китеп йөрмәделәр.

وَمَهَّدتُّ لَهُۥ تَمْهِيدًا

Wamahhadtu lahu tamheeda

Вә аңа тормышны никадәр киң кылу белән киң кылдым.

ثُمَّ يَطْمَعُ أَنْ أَزِيدَ

Thumma yatmaAAu an azeed

Моның соңында да Минем аңа мал арттырмагымны өмет итәдер.

كَلَّآ ۖ إِنَّهُۥ كَانَ لِـَٔايَـٰتِنَا عَنِيدًا

Kalla innahu kana li-ayatinaAAaneeda

Юк инде, Бездән яхшылык көтмәсен, тәхкыйк ул Безнең аятьләребезгә карыша иде.

سَأُرْهِقُهُۥ صَعُودًا

Saorhiquhu saAAooda

Аны бик мәшәкатьле булган ґәзабка кертермен. Ул Вәлид исемле бер бай мөшриктер, Мәккә мөшрикләре аңа киңәшкә килделәр һәм Коръән вә Мухәммәд хакында аның фикерен сорадылар. Вәлид әйтте: "Сез Мухәммәдне дивана дисез, бу сүзегез һич дөрес түгел, аның гакыллы икәнлеге тирә-якка мәгълүмдер. Сез аны сихерче дисез, аның сихер белән шөгыльләнгәне һич заһир булганы юк. Сез аны ялганчы дисез, аның ялган сөйләгәнен бу көнгәчә һичкем ишеткәне юк, һәм аның сүзләре шагыйрь сүзенә дә охшамый", – дип. Мөшрикләр: син нинди киңәш бирәсең, аңа ни дип әйтик, диделәр. Вәлид аларның сорауларына җавап бире алмыйча уйга калды.

إِنَّهُۥ فَكَّرَ وَقَدَّرَ

Innahu fakkara waqaddar

Тәхкыйк ул – Вәлид Коръән һәм пәйгамбәр хакында ничек мәкерлек кылырга дип фикерләде, үзенчә халыкларга сөйләргә ялган сүзләр дә хәзерләде.

فَقُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ

Faqutila kayfa qaddar

Вәлидкә ләгънәт булсын башы ватылсын – ничек чамалый!

ثُمَّ قُتِلَ كَيْفَ قَدَّرَ

Thumma qutila kayfa qaddar

Ул һәлак булсын, халыкны хактан адаштырырга янә ничек чамалый!

ثُمَّ نَظَرَ

Thumma nathar

Соңра Коръәнгә каршы ничек мәкерлек кылырга дип, янә уйлап фикерләп карады.

ثُمَّ عَبَسَ وَبَسَرَ

Thumma AAabasa wabasar

Соңра Коръән сүзен ишеткәндә ачуланып йөзен сытты, маңгаен җыерды.

ثُمَّ أَدْبَرَ وَٱسْتَكْبَرَ

Thumma adbara wastakbar

Аннары артына әйләнде вә тәкәбберләнде.

فَقَالَ إِنْ هَـٰذَآ إِلَّا سِحْرٌ يُؤْثَرُ

Faqala in hatha illa sihrunyu/thar

Башка сүз таба алмагач, бу Коръән Аллаһ сүзе түгел мәгәр әүвәлге сихерчеләрдән калган сихер диде.

إِنْ هَـٰذَآ إِلَّا قَوْلُ ٱلْبَشَرِ

In hatha illa qawlu albashar

Бу Коръән кеше сүзе генә, аны Мухәммәд әүвәлге сихерчеләрдән күчереп алган, диде.

سَأُصْلِيهِ سَقَرَ

Saosleehi saqar

Тиздән аны сакар тәмугына салырмын.

وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا سَقَرُ

Wama adraka ma saqar

Сиңа ул сакарның ґәзабын кем белдерде?

لَا تُبْقِى وَلَا تَذَرُ

La tubqee wala tathar

Ул сакар үзенә салынган нәрсәне калдырмас вә бетермичә куймас.

لَوَّاحَةٌ لِّلْبَشَرِ

Lawwahatun lilbashar

Ул сакар кешеләрнең тиреләрен яндырыр.

عَلَيْهَا تِسْعَةَ عَشَرَ

AAalayha tisAAata AAashar

Ул сакарда унтугыз ґәзаб фәрештәләре бардыр. "Мөшрикләр бу сүзне ишеткәч: "Ґәзаб фәрештәләре унтугыз гына булгач без аларга каршы тора алырбыз, алар безне ґәзаб кыла алмаслар", – диделәр.

وَمَا جَعَلْنَآ أَصْحَـٰبَ ٱلنَّارِ إِلَّا مَلَـٰٓئِكَةً ۙ وَمَا جَعَلْنَا عِدَّتَهُمْ إِلَّا فِتْنَةً لِّلَّذِينَ كَفَرُوا۟ لِيَسْتَيْقِنَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَـٰبَ وَيَزْدَادَ ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓا۟ إِيمَـٰنًا ۙ وَلَا يَرْتَابَ ٱلَّذِينَ أُوتُوا۟ ٱلْكِتَـٰبَ وَٱلْمُؤْمِنُونَ ۙ وَلِيَقُولَ ٱلَّذِينَ فِى قُلُوبِهِم مَّرَضٌ وَٱلْكَـٰفِرُونَ مَاذَآ أَرَادَ ٱللَّهُ بِهَـٰذَا مَثَلًا ۚ كَذَٰلِكَ يُضِلُّ ٱللَّهُ مَن يَشَآءُ وَيَهْدِى مَن يَشَآءُ ۚ وَمَا يَعْلَمُ جُنُودَ رَبِّكَ إِلَّا هُوَ ۚ وَمَا هِىَ إِلَّا ذِكْرَىٰ لِلْبَشَرِ

Wama jaAAalna as-habaannari illa mala-ikatan wamajaAAalna AAiddatahum illa fitnatan lillatheenakafaroo liyastayqina allatheena ootoo alkitabawayazdada allatheena amanoo eemananwala yartaba allatheena ootoo alkitabawalmu/minoona waliyaqoola allatheena feequloobihim maradun walkafiroona mathaarada Allahu bihatha mathalan kathalikayudillu Allahu man yashao wayahdee man yashaowama yaAAlamu junooda rabbika illa huwa wamahiya illa thikra lilbashar

Ут ияләрен, ягъни җәһәннәмгә ґәзаб кылучыларны башка заттан кылмадык фәкать фәрештәләрдән кылдык, вә аларның саннарын унтугыз дип әйттек, фәкать кәферләргә фетнә булсын өчен, вә Инҗил, Тәүрат әһелләре Мухәммәд г-мнең хак пәйгамбәр икәнлегенә ышансыннар өчен. (Чөнки Тәүратта, Инҗилдә дә унтугыз дип зекер ителмештер). Вә мөэминнәр иманнарын куәтләсеннәр өчен, вә китап әһелләре һәм мөэминнәр: аларның саны унтугыз, дигән сүздән шикләнмәсеннәр өчен, вә күңелләрендә авыру булган монафикълар һәм кәферләр: "Аллаһуның бу мисалны китерүдә максаты нәрсә", – дип әйтсеннәр, ягъни бу сүз Аллаһ сүзенә охшамый, аны Аллаһ әйтмәгән, дип фетнәләнсеннәр өчен. Әнә шулай Аллаһ Аның хак сүзенә ышанган мөэминнәрен туры юлга күндерде. Раббыңның гаскәрләрен Аллаһудан башка һичкем белмәс, ул сакара җәһәннәме һәм унтугыз фәрештә бушка сөйләнмәде, мәгәр кешеләргә вәгазь өчен сөйләнде.

كَلَّا وَٱلْقَمَرِ

Kalla walqamar

Юк, алай гына түгел, ай белән ант итәмен.

وَٱلَّيْلِ إِذْ أَدْبَرَ

Wallayli ith adbar

Вә көндездән соң килә торган төн белән.

وَٱلصُّبْحِ إِذَآ أَسْفَرَ

Wassubhi ithaasfar

Һәм саргаючы таң белән ант итәмен.

إِنَّهَا لَإِحْدَى ٱلْكُبَرِ

Innaha la-ihda alkubar

Тәхкыйк ул сакар җәһәннәме олугъ бәлаләрнең берседер.

نَذِيرًا لِّلْبَشَرِ

Natheeran lilbashar

Ул кешеләрне куркытучыдыр.

لِمَن شَآءَ مِنكُمْ أَن يَتَقَدَّمَ أَوْ يَتَأَخَّرَ

Liman shaa minkum an yataqaddama awyataakhkhar

Вә Сезләрдән яхшы эшләрне эшләүдә алга -чыгарга теләгән кешеләргә һәм бозык эшләр белән артта калуны теләгән кешеләргә куркытудыр. Ягъни яхшы кешеләрне дә һәм яман кешеләрне дә куркытыр өчен сөйләнәдер сакар җәһәннәме.

كُلُّ نَفْسٍۭ بِمَا كَسَبَتْ رَهِينَةٌ

Kullu nafsin bima kasabat raheena

Аллаһуга итагать итмәгән һәрбер кеше үзенең кылган гөнаһы белән бәйләнгәндер.

إِلَّآ أَصْحَـٰبَ ٱلْيَمِينِ

Illa as-haba alyameen

Мәгәр гамәл дәфтәрләре уң кулларыннан бирелгән күп сәваблы мөселманнар бәйләнмәсләр.

فِى جَنَّـٰتٍ يَتَسَآءَلُونَ

Fee jannatin yatasaaloon

Анар җәннәтләрдә булырлар, җәһәннәмгә кергән таныш кешеләрдән сорашырлар.

عَنِ ٱلْمُجْرِمِينَ

AAani almujrimeen

Аллаһуга итагать итмәгән күп гөнаһлы кешеләрдән:

مَا سَلَكَكُمْ فِى سَقَرَ

Ma salakakum fee saqar

"Сезне сакар җәһәннәменә нәрсә салды, нинди сәбәп белән анда кердегез?"

قَالُوا۟ لَمْ نَكُ مِنَ ٱلْمُصَلِّينَ

Qaloo lam naku mina almusalleen

Сакардагы кешеләр әйтерләр: "Без намаз укучылардан түгел идек.

وَلَمْ نَكُ نُطْعِمُ ٱلْمِسْكِينَ

Walam naku nutAAimu almiskeen

Дәхи без фәкыйрьләрне ашатучылардан, аларга садака бирүчеләрдән булмадык.

وَكُنَّا نَخُوضُ مَعَ ٱلْخَآئِضِينَ

Wakunna nakhoodu maAAa alkha-ideen

Дәхи хактан качып төрле бозык эшләргә чумган кешеләргә ияреп без дә бозыклыкка чумадыр идек.

وَكُنَّا نُكَذِّبُ بِيَوْمِ ٱلدِّينِ

Wakunna nukaththibu biyawmi addeen

Һәм кыямәт көнен ялганга тотар идек.

حَتَّىٰٓ أَتَىٰنَا ٱلْيَقِينُ

Hatta atanaalyaqeen

Бу әйтелгәннәрне эшләдек, хәтта гомеребез бетеп үлем килгәнче", – дип.

فَمَا تَنفَعُهُمْ شَفَـٰعَةُ ٱلشَّـٰفِعِينَ

Fama tanfaAAuhum shafaAAatu ashshafiAAeen

Аларга шәфкатьчеләрнең шәфәгате һич файда бирмәс.

فَمَا لَهُمْ عَنِ ٱلتَّذْكِرَةِ مُعْرِضِينَ

Fama lahum AAani attathkiratimuAArideen

Нәрсә булган аларга, ни сәбәпле батылдан хакны аеручы Коръәннән баш тарталар?

كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُّسْتَنفِرَةٌ

Kaannahum humurun mustanfira

Алар Коръәннән вә аның вәгазьләреннән һәм хөкемнәреннән качалар, куркып өреккән ишәк кеби.

فَرَّتْ مِن قَسْوَرَةٍۭ

Farrat min qaswara

Ул ишәк арысланнан өркеп качар.

بَلْ يُرِيدُ كُلُّ ٱمْرِئٍ مِّنْهُمْ أَن يُؤْتَىٰ صُحُفًا مُّنَشَّرَةً

Bal yureedu kullu imri-in minhum an yu/tasuhufan munashshara

Бәлки алардан һәрбересе телидер Аллаһудан һәрберсенә ачык хат бирелмәкне. Ягъни мөшрикләр: "Аллаһ безгә һәрберебезгә кәгазь иңдерсә, ул кәгазьгә: Мухәммәд хак пәйгамбәр, Коръән Минем китабым, дип язылган булса, иман китерер идек", – диделәр.

كَلَّا ۖ بَل لَّا يَخَافُونَ ٱلْـَٔاخِرَةَ

Kalla bal la yakhafoonaal-akhira

Юк әле, алар тиешсезне сорамасыннар, бәлки алар ахирәт ґәзабыннан курыкмыйлар. Әгәр курыксалар иде, әлбәттә, иман китереп Коръән белән гамәл кылыр иделәр һәм Коръәннән башка дәлил сорамас иделәр.

كَلَّآ إِنَّهُۥ تَذْكِرَةٌ

Kalla innahu tathkira

Юк, Коръән уенчык түгел, бәлки ул Коръән гакыллы кешеләр өчен хакыйкый көчле вәгазьдер.

فَمَن شَآءَ ذَكَرَهُۥ

Faman shaa thakarah

Теләгән кеше ул Коръән белән вәгазьләнеп туры юлга керсен һәм иманлы динле булсын!

وَمَا يَذْكُرُونَ إِلَّآ أَن يَشَآءَ ٱللَّهُ ۚ هُوَ أَهْلُ ٱلتَّقْوَىٰ وَأَهْلُ ٱلْمَغْفِرَةِ

Wama yathkuroona illaan yashaa Allahu huwa ahlu attaqwawaahlu almaghfirat

Юк ул Коръән белән һәммә кеше вәгазьләнмәс мәгәр Аллаһ теләгән кеше генә вәгазьләнер. Димәк Коръән белән вәгазьләнеп һәм гамәл кылып туры юлны табуны Аллаһудан сорарга кирәк! Ул – Аллаһ Аның ачуыннан вә ґәзабыннан сакланырга тиешле булган заттыр һәм гөнаһларның ярлыкануын Аңардан сорарга тиешле заттыр.